आपले राज्य निवडा
महाराष्ट्रात जमिनीच्या नोंदी (भूमी अभिलेख) पारंपरिक स्वरूपात 7/12 उतारा, 8अ, मालमत्ता पत्रक, क-पत्रक अशा विविध नावांनी ठेवल्या जातात. पूर्वी या नोंदी गावकारकून हाताने लिहिलेल्या वह्यांमध्ये असत, ज्यामुळे मालकीचे स्पष्टीकरण किंवा व्यवहार करताना अनेक अडचणी येत. आता ‘डिजिटल इंडिया लँड रेकॉर्ड्स आधुनिकीकरण कार्यक्रम’ (DILRMP) अंतर्गत या नोंदींचे डिजिटायझेशन सुरू झाले आहे.
BHUNAKSHA प्रकल्पाची माहिती:
आसाम राज्यात BHUNAKSHA या डिजिटाईज्ड कॅडस्ट्रल मॅप सॉफ्टवेअरच्या अंमलबजावणीसाठी NIC ने सादर केलेल्या प्रस्तावानुसार, २५ जून २०१६ रोजी ₹48,65,148/- इतकी रक्कम मंजूर करण्यात आली होती (पत्र क्र. RRG.77/2015/11). यातील ₹37.50 लाख ही रक्कम NICSI कडे कर्मचार्यांच्या भरतीसाठी आगाऊ पाठविण्यात आली.
या प्रकल्पासाठी NIC चे वरिष्ठ तांत्रिक संचालक श्री. हेमंता सैकिया यांनी २१ सहाय्यकांची निवड झाल्याची माहिती दिली होती.

BHUNAKSHA अॅपची वैशिष्ट्ये:
- जमिनीचा मालक, सर्वेक्षण क्रमांक, खाता तपशील
- जमिनीचा प्रकार (शेतीयोग्य/अशेतीयोग्य)
- जिओ-रेफरन्स केलेले नकाशे
- स्वत:च्या जमिनीच्या सीमेची माहिती
- ऑनलाईन प्रमाणित उतारा डाउनलोडची सुविधा
राज्य/केंद्रशासित प्रदेशातील ऑनलाइन भूलेख माहिती:
- आपल्या राज्याच्या अधिकृत भूलेख पोर्टलला भेट द्या
- RoR (Record of Rights), जमाबंदी, भूलेख इत्यादी सेवा निवडा
- जिल्हा, तालुका, गाव, गट क्रमांक किंवा सर्वे क्रमांक भरा
- ‘Search’ किंवा ‘View Record’ या बटनावर क्लिक करा
- आवश्यकतेनुसार रेकॉर्ड डाउनलोड किंवा प्रिंट करा
महाराष्ट्रासाठी विशेष माहिती:
- महाभूलेख ही पोर्टलवर 7/12 उतारा, 8अ, मालमत्ता पत्रक व इतर सेवांसाठी सुविधा उपलब्ध आहे (https://mahabhulekh.maharashtra.gov.in)
- जिल्हानिहाय, तालुकानिहाय शोध घेता येतो
- डिजिटल 7/12 प्रमाणपत्र मिळवता येते आणि ई-सर्टिफिकेशनद्वारे वापर करता येते
निष्कर्ष:
BHUNAKSHA आणि DILRMP सारख्या योजनांमुळे नागरिकांना आपली जमीन, मालकीचे हक्क, आणि कायदेशीर व्यवहार अधिक पारदर्शकपणे पाहता येतात. यामुळे भ्रष्टाचार, जमीन विवाद, आणि पेपरवर्कचा त्रास कमी होतो. महाराष्ट्रासारख्या प्रगत राज्यात याचा मोठ्या प्रमाणावर लाभ होत आहे आणि भविष्यात यामध्ये आणखी सुधारणा व तंत्रज्ञानाचा समावेश होईल.