ক্ষুদ্ৰ, সৰু আৰু মাজমজিয়াকৈৰ উদ্যোগ (MSME) হৈছে ভাৰতৰ অৰ্থনীতিৰ মজবুত খুঁটি। যদিও, এই সৰু উদ্যোগবোৰে প্ৰায়েই পৰম্পৰাগত বেংকৰ পৰা ঋণ লোৱাৰ ক্ষেত্ৰত অসুবিধাৰ সন্মুখীন হয়। এই সমস্যাটোৰ সমাধান হিচাপে ভাৰত চৰকাৰে ২০১৫ চনৰ এপ্ৰিল মাহত আৰম্ভ কৰে প্ৰধানমন্ত্ৰী মুদ্ৰা যোজনা (PMMY)।
MUDRAৰ পূৰ্ণৰূপ হৈছে Micro Units Development and Refinance Agency। এই যোজনাৰ জৰিয়তে অ-কৃষি আৰু অ-কর্পোৰেট খণ্ডৰ ক্ষুদ্ৰ আৰু সৰু উদ্যোগীসকলক বিনাধন-জামানত (Collateral-Free) ঋণ দিয়া হয়। এই ঋণখিনি মূলত “fund the unfunded” অৰ্থাৎ যিসকলৰ উদ্যোগিক চিন্তা আছে কিন্তু পুঁজি বা বেংকৰ সহায় নাই, তেওঁলোকৰ বাবে।
এই প্ৰবন্ধত মুদ্ৰা ঋণ যোজনাৰ উদ্দেশ্য, ঋণৰ প্ৰকাৰ, কেনেদৰে আবেদন কৰিব, যোগ্যতা, প্ৰয়োজনীয় নথিপত্ৰ, সুবিধা আৰু ইয়াৰ দ্বাৰা দেশত উদ্যোগিতা কেনেদৰে উৎসাহিত হৈছে তাৰ বিৱৰণ দিয়া হৈছে।
মুদ্ৰা যোজনাৰ উদ্দেশ্য
মুদ্ৰা যোজনাৰ মুখ্য উদ্দেশ্য হ’ল সৰু আৰু ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগীসকলক সহজে ঋণ লাভৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা। ইয়াৰ মূল লক্ষ্যসমূহ হ’ল:
- ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগীক ঋণ প্ৰদান।
- আত্ম-নিৰ্বৰতা আৰু ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগৰ উন্নয়ন।
- অৰ্থনৈতিকভাৱে পিছপৰা লোকসকলক বেকিং সেৱাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা।
- উৎপাদন, বাণিজ্য আৰু সেৱাখণ্ডৰ উদ্যোগীসকলক সহায় কৰা।
- মহিলা, অনুপ্ৰবেশিত গোট (SC/ST) আৰু সংখ্যালঘুসকলৰ উদ্যোগিতা উৎসাহিত কৰা।
মুদ্ৰা ঋণৰ লক্ষ্যভুক্ত উপভোক্তা
মুদ্ৰা ঋণ অ-কৃষি আৰু অ-কর্পোৰেট খণ্ডৰ ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগীসকলৰ বাবে। উপযুক্ত উপভোক্তাসকল হ’ল:
- সৰু উৎপাদনকাৰী
- ফল-মূল বিক্ৰেতা
- শিল্পী আৰু হস্তশিল্পকাৰী
- ট্ৰাক/টেক্সী/অ’ট’ চালক
- খাদ্য প্ৰস্স্কৰণ ব্যৱসায়ী
- বিউটি পাৰ্লাৰ/ছেলুন চলোৱা মহিলা
- ম’বাইল/বাইক/ইলেকট্ৰনিক ৰিপেয়াৰিং চপ
- খুচুৰা বিক্ৰেতা
- ই-ৰিকচা চালক
- দৰজী আৰু এম্ব্ৰইডাৰী সেৱা
- সেৱা প্ৰদানকাৰী আৰু ফ্ৰীলেঞ্চাৰ
মুদ্ৰা ঋণৰ প্ৰকাৰসমূহ
মুদ্ৰা ঋণ ৩টা ভাগত বিভক্ত, যিয়ে ব্যৱসায়ৰ পৰ্যায় আৰু ধনপ্ৰয়োজনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে:
1. শিশু (Shishu) – ₹৫০,০০০ পৰ্যন্ত
- নতুন উদ্যোগ আৰম্ভ কৰা বা অতি সৰু উদ্যোগীসকলৰ বাবে।
- মূলধন বা কাম চলাই লৈ যাবলৈ প্ৰয়োজন হোৱা খৰচ।
- উদাহৰণ: পথ বিক্ৰেতা, ঘৰভিত্তিক ব্যৱসায়।
2. কিশোৰ (Kishore) – ₹৫০,০০১ৰ পৰা ₹৫ লাখ
- ইতিমধ্যে চলি থকা উদ্যোগৰ বাবে যি বিস্তাৰৰ বাবে পুঁজি বিচাৰে।
- উদাহৰণ: সৰু ফেক্টৰী, সেৱা কেন্দ্ৰ, গাড়ী সেৱা।
3. তৰুণ (Tarun) – ₹৫ লাখৰ পৰা ₹১০ লাখ
- ভালদৰে গঢ় লৈ উঠা ব্যৱসায়ৰ বাবে বৃহৎ পুঁজিৰ প্ৰয়োজন।
- উদাহৰণ: ৰেষ্টুৰেণ্ট, মিডিয়াম-সাইজ দোকান, উৎপাদন ইউনিট।
যোগ্যতাৰ মানদণ্ড
যিকোনো ভাৰতীয় নাগৰিকে যিয়ে অ-কৃষি, অ-কর্পোৰেট ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগ আৰম্ভ কৰিবলৈ ইচ্ছুক বা চলাই আছে, তেঁও মুদ্ৰা ঋণৰ বাবে আবেদন কৰিব পাৰে।
- আবেদনকাৰী ভাৰতীয় নাগৰিক হ’ব লাগিব।
- ন্যূনতম ১৮ বছৰ বয়সৰ হ’ব লাগিব।
- এখন ব্যৱসায়িক পৰিকল্পনা (Business Plan) থাকিব লাগিব।
- উৎপাদন, বাণিজ্য বা সেৱাখণ্ডৰ অন্তৰ্গত উদ্যোগ হ’ব লাগিব।
- যিকোনো বেংকৰ ডিফল্টাৰ নহ’ব লাগিব।
প্ৰয়োজনীয় নথিপত্ৰ
নথিপত্ৰবোৰ বেকিং সংস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি অলপ সলনি হ’ব পাৰে, কিন্তু সাধাৰণতে প্ৰয়োজন:
- পৰিচয় প্ৰমাণ: আধাৰ কাৰ্ড, PAN কাৰ্ড, ভোটাৰ ID, পাছপোৰ্ট
- ঠিকনাৰ প্ৰমাণ: বিদ্যুৎ বিল, ৰেচন কাৰ্ড, ড্ৰাইভিং লাইচেঞ্চ
- ব্যৱসায়ৰ প্ৰমাণ:
- নতুন উদ্যোগৰ বাবে: ব্যৱসায়িক পৰিকল্পনা, কোটেশ্বন
- চলি থকা উদ্যোগৰ বাবে: ব্যৱসায় পঞ্জীয়ন, GST, ট্রেড লাইচেঞ্চ
- বেংক ষ্টেটমেণ্ট: বিগত ৬ মাহ
- ফটো: ২টা পাসপোৰ্ট আকাৰৰ ফটো
- আয় প্ৰমাণ/ITR: কিশোৰ বা তৰুণ ঋণৰ বাবে প্ৰয়োজন
মুদ্ৰা ঋণত কেনেদৰে আবেদন কৰিব?
A. অফলাইন আবেদন পদ্ধতি
- কাষৰ বেকিং শাখালৈ যাওক: যিবোৰ বেংকে মুদ্ৰা ঋণ প্ৰদান কৰে।
- আবেদন ফৰ্ম পূৰণ কৰক: মুদ্ৰা আবেদন ফৰ্ম লওক আৰু ভৰ্তি কৰক।
- প্ৰয়োজনীয় নথিপত্ৰ সংলগ্ন কৰক।
- ব্যৱসায়িক পৰিকল্পনা (বিশেষকৈ কিশোৰ আৰু তৰুণ) প্ৰদৰ্শন কৰক।
- বেংকৰ পৰীক্ষা আৰু মূল্যায়ন: নথিপত্ৰ পৰীক্ষা কৰা হ’ব।
- ঋণ মঞ্জুৰ আৰু বিতৰণ: অনুমোদন পোৱাৰ পিছত একাউণ্টত জমা কৰা হ’ব।
B. অনলাইন আবেদন (Udyami Mitra Portal)
ভাৰত চৰকাৰে https://www.udyamimitra.in ৱেবছাইটৰ জৰিয়তে অনলাইন আবেদন সহজ কৰিছে।
পদ্ধতি:
- ৱেবছাইটত যাওক
- আপোনাৰ ম’বাইল নম্বৰ আৰু ইমেইল IDৰে ৰেজিষ্টাৰ কৰক
- ব্যক্তিগত আৰু ব্যৱসায়িক তথ্য ভৰ্তি কৰক
- প্ৰয়োজনীয় নথিপত্ৰ আপলোড কৰক (PDF বা JPG)
- আপোনাৰ প্ৰিয় বেংক নিৰ্বাচন কৰক
- আবেদন জমা দিয়ক
মুদ্ৰা ঋণৰ সুবিধাসমূহ
- বিনাধন-জামানত ঋণ: কোনো গেৰান্টি নালাগে।
- চৰকাৰ-সমৰ্থিত আঁচনি: MUDRA Ltd.-ৰ অধীনত নিৰাপত্তা।
- সকলৰ বাবে উন্মুক্ত: SC/ST, মহিলা, সংখ্যালঘু আদিৰ বাবে বিশেষ সুবিধা।
- সহজ আবেদন প্ৰক্ৰিয়া: অনলাইন আৰু অফলাইন দুয়ো সুবিধা উপলব্ধ।
- ক্ৰেডিট ইতিহাস উন্নয়ন: সময়মতে ঋণ পৰিশোধে স্ক’ৰ উন্নত কৰে।
- কম সুদৰ হাৰ: অনানুষ্ঠানিক ঋণদাতাৰ তুলনাত বেছি সস্তা।
- সৰল ৰিপেমেণ্ট: ব্যৱসায়ৰ চক্ৰ অনুসৰি EMI আৰু গেছ পিৰিয়ড।
উপসংহাৰ
প্ৰধানমন্ত্ৰী মুদ্ৰা যোজনা হৈছে সৰু উদ্যোগীসকলৰ বাবে এক বিপ্লৱাত্মক আঁচনি। ই সাধাৰণ মানুহৰ বাবে বিনাধন-জামানত ঋণ প্ৰদান কৰি তেওঁলোকক নিজৰ উদ্যোগ আৰম্ভ বা বিস্তাৰ কৰাৰ সুবিধা দিয়ে।
আপুনি যদি এখন খাদ্য ষ্টল, ম’বাইল ৰিপেয়াৰিং চপ, বা নিজৰ বুটিক বিস্তাৰ কৰিব বিচাৰে — তেন্তে মুদ্ৰা হৈছে আপোনাৰ বৃদ্ধিৰ পথ। এই ঋণ কেৱল ধন নহয়, ই আপোনাৰ সপোনৰ উৎসাহ।
সোধা সোধা প্ৰশ্ন (FAQs)
Q1: মুদ্ৰা ঋণত কোনো অনুদান আছে নে?
প্ৰত্যক্ষ অনুদান নাই, কিন্তু PMEGP যেনে সংলগ্ন আঁচনিত অনুদান থাকিব পাৰে।
Q2: মুদ্ৰা ঋণৰ বাবে CIBIL স্কোৰ লাগে নে?
শিশু ঋণৰ বাবে নহয়, কিন্তু কিশোৰ আৰু তৰুণত ভাল স্কোৰ থাকিলে উপকাৰি।
Q3: মই অনলাইন আবেদন কৰিব পাৰোঁ নে?
হয়, udyamimitra.in ৰ জৰিয়তে।
Q4: যদি মই ঋণ পৰিশোধ নকৰোঁ তেন্তে?
ই আন যিকোনো বেংকৰ ঋণৰ দৰে ডিফল্ট হিচাপে গণ্য হ’ব আৰু ক্ৰেডিট স্কোৰ খাৰাপ হ’ব পাৰে।
Q5: মহিলা কি আবেদন কৰিব পাৰে?
হয়, মহিলাসকলৰ বাবে বিশেষ উৎসাহ আছে। কিছুমান বেংকে ৰেহাইযুক্ত সুদৰ হাৰো দিয়ে।